Η βιομηχανία αλλάζει με στόχο τη βιώσιμη και πράσινη ανάπτυξη

Tων

Ευάγγελου Σιώκα, Δρ Μηχανικού ΕΜΠ, Συντονιστή της Θερμοκοιτίδας ΕΠΙ.νοώ

Ελένης Μητσέα, Χημικού Μηχανικού ΕΜΠ, Invent ICT

Η πράσινη ανάπτυξη των βιομηχανιών αποτελεί ένα σενάριο, το οποίο για πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, φαντάζει μακρινό.

Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο παρατηρείται μια έντονη δραστηριότητα, τόσο στον τομέα της τεχνολογίας, όσο και της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας, που μπορεί να αποτελέσει σημαντική ευκαιρία για μια ριζική αλλαγή στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των βιομηχανιών.

Επομένως, είναι πιο επιτακτική από ποτέ η ανάγκη για στροφή της βιομηχανίας προς μια ακόμα πιο βιώσιμη παραγωγική διαδικασία και λειτουργία, ώστε να υποστηριχθεί ουσιαστικά ένα μοντέλο κυκλικής οικονομίας, με άμεσο αντίκτυπο όχι μόνο στο περιβάλλον, αλλά και στην οικονομική δραστηριότητα. Ειδικότερα, η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και η αποδοτικότερη χρήση των πόρων, που αποτελούν την αφετηρία για τη μετάβαση αυτή, είναι δυνατό να ενισχυθούν με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, στο πλαίσιο της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης.

Τη σημερινή εποχή, τεχνολογίες όπως το Internet of Things, το 5G, τα Big Data και η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελούν πραγματικές λύσεις και όχι εικονικά σενάρια,ανοίγοντας έτσι νέες διεξόδους σε επιχειρήσεις, από διάφορους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας, ώστε να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά τους και να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Οι τεχνολογίες αυτές, λοιπόν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών ζητημάτων στις βιομηχανίες, μέσω της ενίσχυσης των οικολογικών μοντέλων λειτουργίας, όπως είναι η βιομηχανική συμβίωση, η ενεργειακή ουδετερότητα κα.

Το μοντέλα αυτά αν και υπήρχαν αρκετά χρόνια, ήταν δύσκολη η εφαρμογή τους, γι’αυτό και τώρα είναι μια μοναδική ευκαιρία για την ουσιαστική αξιοποίησή τους.

Συνεπώς, η ραγδαία εξέλιξη των τεχνολογία που έχει πυροδοτηθείτα τελευταία χρόνια, μπορεί να συμβάλλει εμφατικά στην ευρεία ανάπτυξη της βιωσιμότητας. Ένας ακόμα καταλυτικός παράγοντας που μπορεί να συνεισφέρει στην ανάσχεση της περιβαλλοντικής υποβάθμισης είναι η ενσωμάτωση και αξιοποίηση καινοτόμων ιδεών, γύρω από τον τομέα του περιβάλλοντος και της βιωσιμότητας, στην αλυσίδα αξίας των βιομηχανιών.

Ήδη ένας μεγάλος αριθμός των επιχειρήσεων διεθνώς έχει θέσει ως βασικούς πυλώνες της στρατηγικής τους τη βιωσιμότητα και την καινοτομία, καθώς έχουν αντιληφθεί ότι ο συνδυασμός των δύο αυτών εννοιών μπορεί να προσφέρει μια νέα προσέγγιση της λειτουργίας των επιχειρήσεων, με γνώμονα τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Επιδόσεις επιχειρήσεων.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, λοιπόν βρίσκονται ψηλά στην δημόσια ατζέντα έννοιες όπως η 4η Βιομηχανική Επανάσταση, η κυκλική οικονομία και η βιώσιμη ανάπτυξη, αναλύοντας τις αλλαγές που θα επιφέρουν στην παγκόσμια αγορά, ωστόσο στην Ελλάδα αν και υπάρχουν μεμονωμένες πρωτοβουλίες κυρίως από μεγάλες επιχειρήσεις, ακόμα απέχουμε από αυτή την πραγματικότητα.

Με βάση έρευνα που πραγματοποιήθηκε απότο Εργαστήριο Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας του ΕΜΠ και το ΙΟΒΕ, για λογαριασμό του ΣΕΒ [1][2], υπάρχουν δύο βασικοί ανασταλτικοί παράγοντες για τη μετάβαση στη νέα αυτή εποχή:

Έλλειψη χρηματοδότησης: Το 54% των ερωτώμενων ελληνικώνεπιχειρήσεων σημειώνει πως η έλλειψη χρηματοδότησης αποτελεί βασική αιτία για τη μειωμένη εισαγωγή των νέων τεχνολογιών, καθώς οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να πραγματοποιήσουν τις απαραίτητες επενδύσεις, χωρίς εξωτερική χρηματοδότηση. Ταυτόχρονα, από τις επιχειρήσεις που επενδύουν, μόλις το 7,5% στρέφεται σε τεχνολογίες για τη βελτίωση της διαχείρισης αποβλήτων, την εξοικονόμηση πόρων και γενικά τη περιβαλλοντική αναβάθμιση της λειτουργίας τους.

Χαμηλή Εξωστρέφεια: Άλλος ένας βασικός παράγοντας είναι η χαμηλή εξωστρέφεια που παρουσιάζουν οι ελληνικές βιομηχανίες, με μόλις το 25% να εξάγει προϊόντα και υπηρεσίες. Χαμηλή εξωστρέφεια, όμως, συχνά σημαίνει και χαμηλό κίνητρο για συνεχή εξέλιξη της λειτουργίας των επιχειρήσεων, λόγω μειωμένου ανταγωνισμού, το οποίο έχει άμεσο αντίκτυπο στην ενίσχυση της βιωσιμότητας.

Παρά τα καίρια αυτά εμπόδια για την εφαρμογή μιας βιώσιμης στρατηγικής, υπάρχουν και ορισμένες θετικές ενδείξεις που τονίζουν ότι τα πρώτα βήματα από την πλευρά των βιομηχανιών έχουν γίνει. Ειδικότερα, ένα ποσοστό γύρω στο 30% των ελληνικών βιομηχανιών εισήγαγε μια καινοτόμα τεχνολογία στη παραγωγική τηςδιαδικασία, τη διετία 2017-2019.

Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς όπως αναφέρθηκε, η ενσωμάτωση καινοτόμων ιδεών μπορεί να συμβάλλει στην πράσινη μεταστροφή των βιομηχανιών. Παράλληλα, από τις επιχειρήσεις που εισήγαγαν κάποια καινοτομία, το 40% συνεργάστηκε με κάποιον άλλο φορέα ή επιχείρηση για την επίτευξη της ενσωμάτωσης αυτής, κάτι που αποτελεί μια πρώτηεφαρμογή της βιομηχανικής συμβίωσης.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί και η νέα τάξη πραγμάτων που επέφερε η πανδημία του Covid-19, η οποία οδήγησε στη λήψη δραστικών μέτρων από την πλευρά των επιχειρήσεων, αλλά και των κυβερνήσεων και δημόσιων φορέων, για τη διασφάλιση των μέτρων ασφαλείας.

Ειδικότερα, σε παγκόσμιο επίπεδο παρατηρήθηκε η απομάκρυνση από τις συνήθεις εργασιακές πρακτικές και η ενσωμάτωση νέων και καινοτόμων ιδεών, ώστε οι βιομηχανίες να μπορέσουν να συνεχίσουν τηλειτουργία τους και να προσφέρουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες τους, παρά τις δυσκολίες της εποχής.

Η προσαρμογή αυτή δηλώνει και τη γενικότερη ανάγκη για αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών με σκοπό την αντιμετώπιση αντίστοιχων κρίσεων, υγειονομικών αλλά και περιβαλλοντικών, στο μέλλον.

Καινοτόμες πρωτοβουλίες για τη βιώσιμη και πράσινη ανάπτυξη.

Από τα παραπάνω διαφαίνεται ότι είναι αναγκαία η αναβάθμιση των ελληνικών βιομηχανικών τόσο από τεχνολογική, όσο και από περιβαλλοντική άποψη, ώστε να μπορέσουν να συμβαδίσουν με τονανταγωνισμό της παγκόσμιας αγοράς.

Στην κατεύθυνση αυτή έχουν αναδυθεί αρκετές σημαντικές πρωτοβουλίες από επιχειρήσεις, πουεπιθυμούν να συμβάλλουν στην ενίσχυση της βιωσιμότητας στην Ελλάδα, μέσω της έμπρακτης συνεργασίας με φορείς παραγωγής γνώσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο 2ος Διαγωνισμός Καινοτομίας «ΝΟΥΝΟΥ Idea Challenge», ο οποίος αποτελεί εγχείρημα της FrieslandCampina Hellas, του Εργαστηρίου Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας του ΕΜΠ (ΕΒΕΟ ΕΜΠ) και της εταιρείας μεταφοράς τεχνολογίας και καινοτομίας Break-Even Consulting.

Ο διαγωνισμός έχειστο επίκεντρό του την ανάδειξη καινοτόμων ιδεών, νέων υπηρεσιών καιπροϊόντων με γνώμονα τη βιωσιμότητα, καθώς και την ενίσχυση της σύνδεσης της εγχώριας βιομηχανίας με την ακαδημαϊκή κοινότητα. Παράλληλα, απώτερος σκοπός είναι η μεταφορά και η πρακτική εφαρμογή των ερευνητικών αποτελεσμάτων στην αγορά, τα οποία μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στην πορεία προς τη βιώσιμη καιπράσινη ανάπτυξη της χώρας.

Επιπροσθέτως, σημαντική προστιθέμενη αξία εντοπίζεται στις συνεργασίες μεγάλων εταιρειών και νεοφυών επιχειρήσεων πάνω σε καινοτομίες που ευνοούν τη βιώσιμη ανάπτυξη στη λογική της κυκλικής οικονομίας. Ειδικότερα, δεκάδες τέτοιες περιπτώσεις υποστηρίζονταισυστηματικά στο καινοτόμο πρόγραμμα εκκίνησης νεοφυών επιχειρήσεων Invent ICT, το οποίο με τη στήριξη της Ένωσης Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας και υπό την επιστημονική καθοδήγηση του ΕΒΕΟ ΕΜΠ, υποστήριξε κατά την τελευταία τριετία 90 ομάδες με υπηρεσίες εξατομικευμένου coaching και mentoring για την ανάπτυξη των ιδεώντους και τη διαμόρφωση επιχειρηματικών σχεδίων, εκ των οποίων 23 ολοκλήρωσαν με επιτυχία το πρόγραμμα και είναι σε θέση να προσφέρουνστην αγορά τεχνολογικές λύσεις στους κλάδους των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας, του περιβάλλοντος, της εκπαίδευσης,των μεταφορών, των ασφαλειών κ.ά.

Συνεπώς, ο στόχος, αλλά και ο τρόπος επίτευξης είναι ξεκάθαρος, αναγκαία είναι πλέον η περαιτέρω στήριξη καινοτόμων ιδεών που θα μπορούσαν

α) να καταλήξουν στη σύσταση συγκεκριμένων επιχειρήσεων σε τομείς αιχμής μέσω της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών ή

β) να αναπτύξουν επιχειρηματική συνεργασία με υφιστάμενεςεπιχειρήσεις/βιομηχανίες για την αξιοποίηση της ιδέας τους και τημεταφορά σχετικής τεχνολογίας.

[1] EBEO ΕΜΠ, 2019. Χαρτογράφηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, τεχνολογικών εξελίξεων και ρυθμιστικών αλλαγών. Αποτύπωσηεπιδόσεων και επιπτώσεων. Κατάρτιση εκθέσεων πρόγνωσης τωναλλαγών σε τομείς της βιομηχανίας.

[2] Μητσέα Ε., 2019. Προσδιοριστικοί παράγοντες και χαρακτηριστικά έξυπνων βιομηχανικών περιοχών.

Διπλωματική εργασία.

Αθήνα: Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

βασικούς πυλώνες της στρατηγικής τους τη βιωσιμότητα και τηνκαινοτομία, καθώς έχουν αντιληφθεί ότι ο συνδυασμός των δύο αυτώνεννοιών μπορεί να προσφέρει μια νέα προσέγγιση της λειτουργίας τωνεπιχειρήσεων, με γνώμονα τη βιώσιμη ανάπτυξη. Επιδόσεις επιχειρήσεωνΣε παγκόσμιο επίπεδο, λοιπόν βρίσκονται ψηλά στην δημόσια ατζένταέννοιες όπως η 4η Βιομηχανική Επανάσταση, η κυκλική οικονομία και ηβιώσιμη ανάπτυξη, αναλύοντας τις αλλαγές που θα επιφέρουν στηνπαγκόσμια αγορά, ωστόσο στην Ελλάδα αν και υπάρχουν μεμονωμένεςπρωτοβουλίες κυρίως από μεγάλες επιχειρήσεις, ακόμα απέχουμε απόαυτή την πραγματικότητα. Με βάση έρευνα που πραγματοποιήθηκε απότο Εργαστήριο Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας του ΕΜΠ και τοΙΟΒΕ, για λογαριασμό του ΣΕΒ [1][2], υπάρχουν δύο βασικοί ανασταλτικοίπαράγοντες για τη μετάβαση στη νέα αυτή εποχή:Έλλειψη χρηματοδότησης: Το 54% των ερωτώμενων ελληνικώνεπιχειρήσεων σημειώνει πως η έλλειψη χρηματοδότησης αποτελεί βασικήαιτία για τη μειωμένη εισαγωγή των νέων τεχνολογιών, καθώς οιεπιχειρήσεις δυσκολεύονται να πραγματοποιήσουν τις απαραίτητεςεπενδύσεις, χωρίς εξωτερική χρηματοδότηση. Ταυτόχρονα, από τιςεπιχειρήσεις που επενδύουν, μόλις το 7,5% στρέφεται σε τεχνολογίες γιατη βελτίωση της διαχείρισης αποβλήτων, την εξοικονόμηση πόρων καιγενικά τη περιβαλλοντική αναβάθμιση της λειτουργίας τους. Χαμηλή Εξωστρέφεια: Άλλος ένας βασικός παράγοντας είναι η χαμηλήεξωστρέφεια που παρουσιάζουν οι ελληνικές βιομηχανίες, με μόλις το25% να εξάγει προϊόντα και υπηρεσίες. Χαμηλή εξωστρέφεια, όμως,συχνά σημαίνει και χαμηλό κίνητρο για συνεχή εξέλιξη της λειτουργίαςτων επιχειρήσεων, λόγω μειωμένου ανταγωνισμού, το οποίο έχει άμεσοαντίκτυπο στην ενίσχυση της βιωσιμότητας.Παρά τα καίρια αυτά εμπόδια για την εφαρμογή μιας βιώσιμηςστρατηγικής, υπάρχουν και ορισμένες θετικές ενδείξεις που τονίζουν ότιτα πρώτα βήματα από την πλευρά των βιομηχανιών έχουν γίνει.Ειδικότερα, ένα ποσοστό γύρω στο 30% των ελληνικών βιομηχανιώνεισήγαγε μια καινοτόμα τεχνολογία στη παραγωγική τηςδιαδικασία, τη διετία 2017-2019. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερασημαντικό, καθώς όπως αναφέρθηκε, η ενσωμάτωση καινοτόμων ιδεώνμπορεί να συμβάλλει στην πράσινη μεταστροφή των βιομηχανιών.Παράλληλα, από τις επιχειρήσεις που εισήγαγαν κάποια καινοτομία, το40% συνεργάστηκε με κάποιον άλλο φορέα ή επιχείρηση για τηνεπίτευξη της ενσωμάτωσης αυτής, κάτι που αποτελεί μια πρώτηεφαρμογή της βιομηχανικής συμβίωσης. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί και η νέα τάξη πραγμάτων πουεπέφερε η πανδημία του Covid-19, η οποία οδήγησε στη λήψη δραστικώνμέτρων από την πλευρά των επιχειρήσεων, αλλά και των κυβερνήσεωνκαι δημόσιων φορέων, για τη διασφάλιση των μέτρων ασφαλείας.Ειδικότερα, σε παγκόσμιο επίπεδο παρατηρήθηκε η απομάκρυνση απότις συνήθεις εργασιακές πρακτικές και η ενσωμάτωση νέων καικαινοτόμων ιδεών, ώστε οι βιομηχανίες να μπορέσουν να συνεχίσουν τηλειτουργία τους και να προσφέρουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες τους,παρά τις δυσκολίες της εποχής. Η προσαρμογή αυτή δηλώνει και τηγενικότερη ανάγκη για αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών μεσκοπό την αντιμετώπιση αντίστοιχων κρίσεων, υγειονομικώναλλά και περιβαλλοντικών, στο μέλλον. Καινοτόμες πρωτοβουλίες για τη βιώσιμη και πράσινη ανάπτυξη Από τα παραπάνω διαφαίνεται ότι είναι αναγκαία η αναβάθμιση τωνελληνικών βιομηχανικών τόσο από τεχνολογική, όσο και απόπεριβαλλοντική άποψη, ώστε να μπορέσουν να συμβαδίσουν με τονανταγωνισμό της παγκόσμιας αγοράς. Στην κατεύθυνση αυτή έχουναναδυθεί αρκετές σημαντικές πρωτοβουλίες από επιχειρήσεις, πουεπιθυμούν να συμβάλλουν στην ενίσχυση της βιωσιμότητας στην Ελλάδα,μέσω της έμπρακτης συνεργασίας με φορείς παραγωγής γνώσης.Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο 2ος Διαγωνισμός Καινοτομίας«ΝΟΥΝΟΥ Idea Challenge», ο οποίος αποτελεί εγχείρημα τηςFrieslandCampina Hellas, του Εργαστηρίου Βιομηχανικής και ΕνεργειακήςΟικονομίας του ΕΜΠ (ΕΒΕΟ ΕΜΠ) και της εταιρείας μεταφοράςτεχνολογίας και καινοτομίας Break-Even Consulting. Ο διαγωνισμός έχειστο επίκεντρό του την ανάδειξη καινοτόμων ιδεών, νέων υπηρεσιών καιπροϊόντων με γνώμονα τη βιωσιμότητα, καθώς και την ενίσχυση τηςσύνδεσης της εγχώριας βιομηχανίας με την ακαδημαϊκή κοινότητα.Παράλληλα, απώτερος σκοπός είναι η μεταφορά και η πρακτικήεφαρμογή των ερευνητικών αποτελεσμάτων στην αγορά, τα οποίαμπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στην πορεία προς τη βιώσιμη καιπράσινη ανάπτυξη της χώρας. Επιπροσθέτως, σημαντική προστιθέμενη αξία εντοπίζεται στιςσυνεργασίες μεγάλων εταιρειών και νεοφυών επιχειρήσεων πάνω σεκαινοτομίες που ευνοούν τη βιώσιμη ανάπτυξη στη λογική της κυκλικήςοικονομίας. Ειδικότερα, δεκάδες τέτοιες περιπτώσεις υποστηρίζονταισυστηματικά στο καινοτόμο πρόγραμμα εκκίνησης νεοφυών επιχειρήσεωνInvent ICT, το οποίο με τη στήριξη της Ένωσης Εταιρειών ΚινητήςΤηλεφωνίας και υπό την επιστημονική καθοδήγηση του ΕΒΕΟ ΕΜΠ,υποστήριξε κατά την τελευταία τριετία 90 ομάδες με υπηρεσίεςεξατομικευμένου coaching και mentoring για την ανάπτυξη των ιδεώντους και τη διαμόρφωση επιχειρηματικών σχεδίων, εκ των οποίων 23ολοκλήρωσαν με επιτυχία το πρόγραμμα και είναι σε θέση να προσφέρουνστην αγορά τεχνολογικές λύσεις στους κλάδους των τεχνολογιώνπληροφορικής και επικοινωνίας, του περιβάλλοντος, της εκπαίδευσης,των μεταφορών, των ασφαλειών κ.ά. Συνεπώς, ο στόχος, αλλά και ο τρόπος επίτευξης είναι ξεκάθαρος,αναγκαία είναι πλέον η περαιτέρω στήριξη καινοτόμων ιδεών που θαμπορούσαν α) να καταλήξουν στη σύσταση συγκεκριμένων επιχειρήσεωνσε τομείς αιχμής μέσω της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών ή β) νααναπτύξουν επιχειρηματική συνεργασία με υφιστάμενεςεπιχειρήσεις/βιομηχανίες για την αξιοποίηση της ιδέας τους και τημεταφορά σχετικής τεχνολογίας.[1] EBEO ΕΜΠ, 2019. Χαρτογράφηση επιχειρηματικής δραστηριότητας,τεχνολογικών εξελίξεων και ρυθμιστικών αλλαγών. Αποτύπωσηεπιδόσεων και επιπτώσεων. Κατάρτιση εκθέσεων πρόγνωσης τωναλλαγών σε τομείς της βιομηχανίας.[2] Μητσέα Ε., 2019. Προσδιοριστικοί παράγοντες και χαρακτηριστικάέξυπνων βιομηχανικών περιοχών. Διπλωματική εργασία. Αθήνα: ΕθνικόΜετσόβιο Πολυτεχνείο

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Γίνε συνδρομητής στο κανάλι μας στο Youtube !